Aktualny numer

Perun w rejestrze zabytków!

Prof. Jakub Lewicki, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, podjął decyzję o wpisie do rejestru zabytków czterech hal po dawnej Warszawskiej Fabryki Sprzętu Spawalniczego Perun przy ul. Grochowskiej 301/305. Zabytkiem stał się również teren posesji wokół fabryki. Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Fabryka Perun została założona początkowo na Lesznie w 1910 r. przez francuskie Towarzystwo Akcyjne L’Air Liquide, produkujące tlen techniczny. W 1913 r. towarzystwo połączyło się z rosyjską Spółką Akcyjną Perun i przeniosło swoją fabrykę na Kamionek. W 1915 r., podczas pierwszej wojny światowej, zakłady zostały zajęte przez wojska pruskie, a majątek skonfiskowany i wywieziony. Od 1918 r. firma funkcjonowała pod nazwą Francuskie Towarzystwo Akcyjne Perun. Jej dyrektorem został chemik i działacz społeczny Alfred Sznerr. W czasie drugiej wojny światowej zakłady działały pod nadzorem okupanta. Podczas wyzwolenia Pragi w 1944 r. zabudowania fabryczne nie zostały zniszczone, co umożliwiło kontynuowanie produkcji. Po upaństwowieniu zakłady otrzymały nazwę Warszawska Fabryka Gazów Technicznych i Sprzętu Spawalniczego, a od 1956 r. Warszawska Fabryka Sprzętu Spawalniczego Perun. Na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych wyburzono część historycznych zabudowań i wzniesiono nowe budynki. W latach 1999-2003 firma została sprywatyzowana, a zakłady przy ul. Grochowskiej zakończyły działalność. Hale są obecnie wynajmowane różnym firmom.
Wpisem do rejestru zabytków zostały objęte zbudowane ok. 1913 r. warsztat spawalniczy, acetylenownia z magazynem i budynek wytwórni gazów technicznych oraz powstały w 1938 r. budynek blacharni i warsztatów spawalniczych. Elewacje trzech najstarszych hal wzniesiono w jednorodnej konwencji stylistycznej, z czerwonej cegły układanej w tzw. wątku fortecznym. Wewnątrz hal nie ma, niestety, oryginalnego wyposażenia.
Perun stanowi świadectwo rozwoju przemysłu na terenie Kamionka przed wybuchem pierwszej wojny światowej oraz w dwudziestoleciu międzywojennym. Jego stopniowa rozbudowa była konsekwencją dokonującego się postępu w dziedzinie spawalnictwa i rosnącego zapotrzebowania na produkcję gazów technologicznych. Rozwiązania opracowane przez firmę Perun pozwoliły już w 1924 r. na stworzenie pierwszej w Polsce fabryki elektrod do spawania łukowego, drutów do spawania stali, żeliwa, miedzi i aluminium, a także transformatorów spawalniczych i spawalnic wirujących. Warto wspomnieć również opracowanie technologii do prasowania metali kolorowych na skalę przemysłową, produkcja aparatów tlenowych oraz urządzeń wykorzystujących tlen, mających zastosowanie w medycynie, pożarnictwie i przemyśle spożywczym.

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *