Miejsca i ludzie

Aleja Zieleniecka

Ta ponad stuletnia południowopraska ulica o długości ok. jednego kilometra biegnie na osi północ-południe, łącząc rondo Waszyngtona ze zbiegiem ulic Zamoyskiego i Targowej. Jej nazwa mylnie (choć przecież słusznie) kojarzy się z okalającą ją ze wszystkich stron zielenią.
Powstanie ulicy związane jest z budową Mostu Poniatowskiego (1904-1914), zwanego w tamtych czasach Mikołajewskim, mostem im. Cesarza Mikołaja II lub po prostu Trzecim Mostem. Prowadził on po praskiej stronie na podmokłe tereny, łąki i pastwiska Saskiej Kępy. W związku z osuszaniem i porządkowaniem tego terenu, w latach 1909-1911 wytyczono szeroką groblę, łączącą Kamionek z Saską Kępą.

Nazwa
Przebiegającej nią ulicy nadano nazwę Aleja Zieleniecka. Nazwa upamiętnia miejscowość Zieleńce na Wołyniu, gdzie 18 czerwca 1792 r. miała miejsce wielka bitwa z Rosjanami podczas wojny w obronie Konstytucji Trzeciego Maja. Przy Rondzie Waszyngtona zlokalizowany jest głaz-pomnik, mówiący o tej historii. Dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszki wojska polskie, w liczbie 15,5 tys., stanęły przeciwko 11-tysięcznej armii rosyjskiej i odniosły zwycięstwo. Jak pisał książę do króla, było to pierwsze samodzielne zwycięstwo Polaków od czasów Jana III Sobieskiego. Pragnąc podkreślić znaczenie bitwy i podnieść morale wojska, król Stanisław August Poniatowski ustanowił po bitwie pod Zieleńcami order Virtuti Militari – najwyższe polskie odznaczenie wojenne i najstarsze na świecie spośród odznaczeń przyznawanych współcześnie.
Jak to możliwe, że takie wydarzenie udało się upamiętnić nadaniem nazwy ulicy podczas carskiego zaboru? Zapewne pomysłodawcy zdołali wmówić rosyjskim władzom, że nazwa pochodzi od zieleni założonego w latach 1905–1922, po jej wschodniej stronie, Parku Skaryszewskiego. Może dlatego to mylne mniemanie pokutuje do dziś.

Stadion
Strona zachodnia pozostawała niezagospodarowana. Istniało tam zaledwie kilka niewielkich gospodarstw prywatnych oraz boisk sportowych. Planowano zorganizowanie tam Powszechnej Wystawy Krajowej, jednak wszelkie związane z tym prace przerwała druga wojna światowa.
Po wojnie, w latach 1954-1955, wykorzystując gruzy ruin lewobrzeżnej Warszawy, zbudowano na tym terenie Stadion Dziesięciolecia. Nowo oddany do użytku był atrakcją V Światowego Festiwalu  Młodzieży i Studentów. W czasach PRL odbywały się tu imprezy sportowe o randze międzynarodowej. Do najbardziej znaczących można zaliczyć Wyścig Pokoju, czyli największą na świecie amatorską imprezę kolarską, lekkoatletyczne memoriały im. Janusza Kusocińskiego oraz piłkarskie mecze międzypaństwowe. W latach 1989-2008 stadion pełnił rolę największego targowiska w Europie znanego pod nazwą „Jarmark Europa”.
W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku na południowym końcu alei wybudowano rondo Waszyngtona, zaś w latach 2006-2007 aleja przeszła remont generalny. Zyskała m.in. nową nawierzchnię (widoczny na starym zdjęciu bruk pokryto asfaltem) i kanalizację burzową. Zmodernizowano oddaną do użytku jeszcze w roku 1925 linię tramwajową, którą ostatecznie gruntownie przebudowano w 2011 r.
Równolegle do remontu alei, w latach 2008-2012, w miejscu Stadionu Dziesięciolecia wzniesiono nowoczesny Stadion Narodowy, obecnie PGE Narodowy – wielofunkcyjny obiekt, umożliwiający organizację widowisk sportowych, koncertów muzycznych i wydarzeń kulturalnych. Podczas imprez sportowych na trybunach można pomieścić 58 500 kibiców, zaś w czasie imprez muzycznych do 73 000 osób. Stadion, jako jedyny w Polsce, posiada częściowo przezroczysty, zamykany dach, wykonany z włókna szklanego odpornego na zgniecenie oraz działanie czynników atmosferycznych. Ciekawostką jest znajdująca się na terenie stadionu kaplica wielowyznaniowa, która służy zawodnikom, trenerom i kibicom różnych religii. Została wyświęcona w 2012 r. przez przedstawicieli trzech wyznań: chrześcijaństwa, judaizmu i islamu.

Park
Jak już wcześniej nadmieniałem, otoczenie Alei Zielenieckiej stanowią głównie tereny zielone – wspomniany już Park Skaryszewski z Jeziorkiem Kamionkowskim oraz nowo powstałe otoczenie Stadionu Narodowego. Pod ulicą przebiega prostopadle do niej tzw. kolektor stadionowy, łączący wody jeziorka z Portem Praskim.
Zabudowa alei jest bardzo skąpa. Po stronie zachodniej oprócz wspomnianego Stadionu Narodowego, nie istnieją praktycznie żadne inne budowle, nie licząc leżącego w głębi budynku Dworca Warszawa Stadion. Wzniesiono go w latach 1955-1958 w miejscu istniejącego od 1955 roku przystanku osobowego Polskich Kolei Państwowych. Łączył w sobie funkcje obsługi przystanku kolejowego i powstałego w roku 1966 dworca autobusów podmiejskich Polskiej Komunikacji Samochodowej. W roku 2011 dworzec autobusowy skasowano, a kolejowy przebudowano, odnowiono i oddano do użytku w 2012 r.
Strona wschodnia nie jest pod tym względem bogatsza. Pod numerem 6/8 znajduje się tu położony na skraju Parku Skaryszewskiego Hotel Dedek Park, pod numerem 12 – Spółka Wodna Obwodu Wawerskiego, a u zbiegu alei z ulicą Zamoyskiego, budynek Teatru Powszechnego im. Zygmunta Hübnera.
Opracował
Jacek Czajka

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *